Verwerking 9 hulpvragen

Wat was jouw intentie van tevoren? Hoe stapte je erin?

Ik was ontzettend nerveus voor 50 minuten stil zijn en zitten in de kapel. Ik moest mijn horloge afgeven en vond dit moeilijk, het heeft emotionele waarde voor mij en ik vind het spannend om iets af te geven waardoor ik geen controle heb over waar het naartoe gaat of hoe er mee omgegaan wordt. Het stiltemoment was net nadat mijn ADHD-medicatie was uitgewerkt en daar had ik ook spanning over. Lukt het mij wel om zo lang stil te zitten? Hoe gaat mijn lichaam reageren op de hardheid van de bankjes en houd ik dat dan wel vol zo'n lange tijd? Dit waren gedachten die door mij heen gingen voordat het echte moment aanbrak. Ik stapte er dus gespannen en negatief in, ik had er echt geen zin in.

Wat gebeurde er feitelijk?

We moesten als werkvorm 50 minuten stilte houden in de kapel tijdens de inspiratiedriedaagse in Oosterhout. We gingen zitten op de bankjes en ik zat samen met Lonneke, mijn maatje, op één bankje.

Welk gevoel overheerste er? Wat waren jouw gevoelens?

In eerste instantie voelde ik me ongemakkelijk en onrustig. Na een tijdje begon ik rustiger te worden, daardoor keerde ik naar mezelf in mijn hoofd. Ik vond het zo heftig dat ik geen afleiding had om gevoelens te onderdrukken, dat een overweldigend gevoel van verdriet, heimwee, zelfs een manier van rouw mij tegemoet kwam.

Wat dacht je?

Ik dacht vooral aan hoe zonde het is om frustratie, irritatie en emoties af te reageren op de mensen waarin ik houd en wat dit met hen doet. Ik miste ook heel erg het contact met Jarno en het allerliefste wilde ik vastgehouden worden door mijn moeder.

Wat deed je en hoe deed je het?

Ik bleef de 50 minuten, zoals gevraagd, stil zitten. Ik begon te huilen van alle emotie die ik voelde en merkte dat Lonneke ook moest huilen. Ik heb toen mijn arm om haar heen gelegd en zij kwam dichterbij zitten en legde haar hoofd op mijn schouder. Zo hebben we best lang samen gezeten en gehuild. Na een tijdje gaf zij in gebaren aan dat zij mij wilde vasthouden en ik mijn hoofd op haar schouder kon leggen. Naast het verdriet dat ik voelde voelde ik een heel groot gevoel van verbinding en steun op dat moment.

Kun je de ervaring verbinden met iets uit jouw eigen levensverhaal?

Omdat ik in een liefdevol gezin ben opgegroeid dat heel dichtbij elkaar staat, heb ik snel heimwee. Wanneer ik dat begin te voelen onderdruk ik die met afleiding, heel vaak muziek. Dat kon nu niet. Helemaal geen geluid betekent helemaal geen afleiding. Dit was confronterend. Ik denk dat het daarom zo binnenkwam.

Ongeacht jouw beleving, jouw ervaring, jouw bovenstaande reflectie de vraag: wat was er bij de ander, die jou deze ervaring bezorgde, belangrijk, wat was er werkelijk van waarde?

Ik denk dat het voor Lonneke en voor mij beiden een belangrijk moment van verbinding en steun was. Ik denk dat het voor haar van waarde was dat ik er voor haar was, haar zag. Voor de docenten die de keuze hebben gemaakt dat wij mee zouden doen aan dit stiltemoment was het denk ik van waarde dat wij iets ervaarden voor onszelf. Bij sommige mensen was dit rust, bij sommige mensen juist drukte. Ik denk dat het van waarde was om echt te voelen en ervaren wat er gebeurt tijdens zo'n moment voor jezelf.

Op welke wijze verbind je het antwoord van vraag 7 met jouw eigen kernwaarde?

Wat voor mij heel belangrijk is, wat ik ook als trainingsvraag spiritualiteit heb, is dat ik ga luisteren naar mijn innerlijke gevoelens en deze ervaar. Dat is tijdens dit moment zeker gebeurd.

Welke wijsheid neem je mee uit deze ervaring? Waar ben ik achter gekomen?

Het is oké om emotie toe te staan en te laten zien, je hoeft je niet te schamen en de mensen om je heen willen je graag steunen, zoals jij ze ook graag steunt.

Wat was jouw intentie van tevoren? Hoe stapte je erin?

Vooraf wilde ik vooral begrijpen hoe mijn collega's naar dit dilemma keken. Ik merkte dat ik zelf al sympathie voelde voor het standpunt dat een schorsing schadelijk kan zijn voor een leerling met traumaervaringen. Daarom nam ik mij voor om open te luisteren en niet direct vanuit mijn eigen overtuiging te reageren. Mijn intentie was om ruimte te geven aan verschillende perspectieven en samen te onderzoeken welke waarden in dit dilemma een rol spelen.

Wat gebeurde er feitelijk?

Tijdens het moreel beraad werd de casus besproken van een leerling die regelmatig onveilig gedrag vertoonde richting andere leerlingen en medewerkers. De vraag was of schorsing in deze situatie verantwoord zou zijn. Collega's benoemden verschillende perspectieven. Sommigen vonden dat de veiligheid van de groep altijd voorop moet staan, terwijl anderen benadrukten dat een schorsing door deze leerling mogelijk wordt ervaren als een bevestiging van eerdere afwijzingen. In het gesprek werden de waarden veiligheid, zorg, verantwoordelijkheid, inclusie en rechtvaardigheid onderzocht.

Welk gevoel overheerste er? Wat waren jouw gevoelens?

Ik voelde vooral betrokkenheid en nieuwsgierigheid. Tegelijkertijd merkte ik dat het dilemma mij raakte omdat beide kanten voor mij begrijpelijk waren. Ik voelde spanning tussen het beschermen van de groep en het ondersteunen van een kwetsbare leerling. Die spanning bleef gedurende het gesprek aanwezig.

Wat dacht je?

Ik dacht regelmatig dat er geen eenvoudige oplossing bestaat voor dit dilemma. Tijdens het luisteren naar collega's realiseerde ik mij dat ik aanvankelijk vooral gericht was op het belang van de individuele leerling. Door de bijdragen van anderen werd ik mij bewuster van de verantwoordelijkheid die een school ook heeft naar de rest van de groep en het personeel. Ik vroeg mij af hoe je als leerkracht recht kunt doen aan beide belangen zonder een van beide tekort te doen.

Wat deed je en hoe deed je het?

Tijdens het beraad probeerde ik actief te luisteren naar de verschillende bijdragen. Ik stelde open vragen zoals: "Wat maakt veiligheid in deze situatie voor jou de belangrijkste waarde?" en "Hoe zou een leerling deze maatregel volgens jou kunnen ervaren?" Door deze vragen ontstond meer inzicht in de achterliggende waarden van collega's. Daarnaast probeerde ik verbindingen te leggen tussen verschillende standpunten door te benoemen dat zowel de collega's die veiligheid benadrukten als de collega's die traumasensitief handelen centraal stelden uiteindelijk hetzelfde doel hadden: het welzijn van kinderen bevorderen. Hierdoor ontstond ruimte voor wederzijds begrip in plaats van een discussie waarin standpunten tegenover elkaar kwamen te staan. Het moreel beraad hielp mij om niet direct naar oplossingen te zoeken, maar eerst gezamenlijk te onderzoeken welke waarden en belangen een rol speelden. Ik merkte dat deze gespreksvorm ervoor zorgde dat iedereen gehoord werd en dat er ruimte was voor nuance.

Kun je de ervaring verbinden met iets uit jouw eigen levensverhaal?

Deze ervaring sluit aan bij mijn ontwikkeling als leerkracht. Ik merk dat ik van nature sterk gericht ben op begrip tonen voor de individuele leerling en het zoeken naar de oorzaak achter gedrag. Daardoor kijk ik vaak eerst naar de behoeften van het kind. Dit beraad liet mij zien dat professioneel handelen soms vraagt om meerdere perspectieven tegelijkertijd vast te houden. Dit past ook bij hermeneutiek. Ik leerde dat aandacht voor de individuele leerling niet betekent dat de belangen van anderen minder belangrijk zijn.

Ongeacht jouw beleving, jouw ervaring, jouw bovenstaande reflectie de vraag: wat was er bij de ander, die jou deze ervaring bezorgde, belangrijk, wat was er werkelijk van waarde?

Voor collega's die veiligheid centraal stelden, was het beschermen van medeleerlingen en medewerkers van grote waarde. Zij benadrukten dat ieder kind recht heeft op een veilige leeromgeving. Voor collega's die vooral het traumasensitieve perspectief benadrukten, was het van waarde dat een leerling niet opnieuw een ervaring van afwijzing of uitsluiting zou meemaken. Door goed te luisteren ontdekte ik dat beide perspectieven voortkwamen uit zorg voor kinderen.

Op welke wijze verbind je het antwoord van vraag 7 met jouw eigen kernwaarde?

Een belangrijke kernwaarde voor mij is verbinding. Tijdens het beraad probeerde ik niet te kiezen tussen beide perspectieven, maar te onderzoeken hoe zij zich tot elkaar verhouden. Daarnaast sluit het aan bij mijn kernwaarde respect: zowel de behoefte aan veiligheid als de behoefte aan begrip verdienen erkenning. Ik heb ervaren dat verbinding ontstaat wanneer mensen zich gehoord voelen, ook wanneer zij het niet met elkaar eens zijn.

Welke wijsheid neem je mee uit deze ervaring? Waar ben ik achter gekomen?

Deze ervaring heeft mij geleerd dat ethische vraagstukken in het onderwijs vaak geen perfecte oplossing kennen. Het belangrijkste inzicht dat ik meeneem is dat zorgvuldig luisteren naar verschillende perspectieven noodzakelijk is om tot een afgewogen besluit te komen. Ik heb ervaren dat dialoog helpt om voorbij standpunten te kijken en zicht te krijgen op de waarden die daaronder liggen. Als toekomstige leerkracht wil ik deze houding blijven ontwikkelen, zodat ik niet alleen oog heb voor gedrag, maar ook voor de betekenis die dat gedrag en mijn handelen voor anderen hebben.

Wat was jouw intentie van tevoren? Hoe stapte je erin?

Ik ging de expositie in met een open houding en de intentie om mij te laten verrassen door de kunstwerken en de visie van de kunstenaar. Tegelijk wist ik dat de thema's leven en dood mij persoonlijk raken en dat deze onderwerpen mogelijk confronterend zouden zijn. Ik wilde onderzoeken wat de expositie bij mij zou oproepen.

Wat gebeurde er feitelijk?

Tijdens de expositie las ik de visie van Martin uit den Bogaard op het leven als materialist. Hij schreef over de eindigheid van het bestaan en over de gedachte dat er na de dood mogelijk niets meer is. Zijn kunstwerken ondersteunden deze visie en nodigden uit om na te denken over de betekenis van leven en sterfelijkheid. Ik las zijn verhaal, bekeek de kunstwerken en nam de tijd om stil te staan bij wat dit bij mij opriep.

Welk gevoel overheerste er? Wat waren jouw gevoelens?

Het gevoel dat het meest overheerste was confrontatie. De thema's leven en dood raken aan een angst die ik zelf ervaar. Tegelijk voelde ik ook verwondering en bewondering voor de manier waarop de kunstenaar deze onderwerpen bespreekbaar maakte. Er was spanning, maar ook nieuwsgierigheid. Ondanks de confrontatie vond ik de expositie mooi en waardevol.

Wat dacht je?

Ik dacht regelmatig na over mijn eigen opvattingen rondom leven en dood. Ik merkte dat de uitspraken van de kunstenaar soms botsten met mijn behoefte aan zekerheid over wat er na de dood gebeurt. Ook dacht ik: hoe kan iemand zo rustig spreken over iets waar ik juist angst voor voel? Tegelijk vroeg ik mij af waarom deze angst zo sterk aanwezig is in mijn eigen leven.

Wat deed je en hoe deed je het?

Ik las aandachtig de uitleg van de kunstenaar en probeerde mijn eerste reactie niet direct te beoordelen. In plaats van afstand te nemen van zijn visie, probeerde ik nieuwsgierig te blijven naar zijn perspectief. Ik stelde mijzelf open voor de ervaring, ook al voelde ik ongemak. Vanuit mijn eigen levensoriëntatie merkte ik dat ik zoek naar betekenis en houvast rondom existentiële vragen. Juist daarom raakte deze expositie mij.

Kun je de ervaring verbinden met iets uit jouw eigen levensverhaal?

Deze ervaring sluit aan bij een angst die ik al langer met mij meedraag rondom de dood en de eindigheid van het leven. Vragen over wat er na de dood gebeurt of wat de uiteindelijke betekenis van het leven is, houden mij regelmatig bezig. Daarom voelde de expositie niet als een vervanmijnbedshow, maar als een directe confrontatie met vragen waar ik zelf mee worstel. Tegelijk gaf het mij de mogelijkheid om deze vragen vanuit een ander perspectief te bekijken.

Ongeacht jouw beleving, jouw ervaring, jouw bovenstaande reflectie de vraag: wat was er bij de ander, die jou deze ervaring bezorgde, belangrijk, wat was er werkelijk van waarde?

Wat voor Martin uit den Bogaard volgens mij van waarde was, is het eerlijk onder ogen zien van de eindigheid van het leven. Ik kreeg de indruk dat hij mensen wilde uitnodigen om na te denken over wat werkelijk belangrijk is wanneer het leven niet vanzelfsprekend is. Daarnaast leek het belangrijk voor hem om zijn eigen visie openlijk te delen, zonder deze aan anderen op te leggen. Hij creëerde ruimte voor reflectie en persoonlijke betekenisgeving.

Op welke wijze verbind je het antwoord van vraag 7 met jouw eigen kernwaarde?

Een belangrijke kernwaarde voor mij is openheid. Hoewel ik niet alle opvattingen van de kunstenaar deel, waardeer ik het dat hij moeilijke onderwerpen niet uit de weg gaat. Dat sluit aan bij mijn eigen wens om open te blijven staan voor andere perspectieven, juist wanneer deze vragen oproepen of spanning veroorzaken. Ook verbind ik dit aan mijn kernwaarde persoonlijke groei: ontwikkeling ontstaat vaak wanneer je geconfronteerd wordt met onderwerpen die ongemakkelijk voelen.

Welke wijsheid neem je mee uit deze ervaring? Waar ben ik achter gekomen?

Ik ben erachter gekomen dat confrontatie niet altijd iets negatiefs hoeft te zijn. Juist door stil te staan bij onderwerpen die angst oproepen, ontstaat ruimte voor verdieping en zelfinzicht. Daarnaast heb ik geleerd dat mensen heel verschillend kunnen omgaan met vragen over leven en dood, zonder dat één perspectief direct beter of slechter is dan een ander. De wijsheid die ik meeneem is dat het waardevol kan zijn om existentiële vragen niet direct op te lossen, maar ze soms simpelweg te onderzoeken en te verdragen.