Metareflectie – Ui van Korthagen  

Thema: reflecteren op situaties en bewuste keuzes maken om te handelen 

Omgeving: 
Tijdens de minor Filosofie, Wereldreligies en Spiritualiteit ben ik in veel verschillende situaties terechtgekomen die me hebben uitgedaagd om anders naar mezelf en anderen te kijken. Dit gebeurde tijdens werkcolleges, gesprekken, excursies en reflectieopdrachten, maar ook in mijn dagelijkse praktijk op het speciaal basisonderwijs (SBO). Ik werd op mijn werk regelmatig geconfronteerd met situaties waarin ik moest omgaan met gedrag van leerlingen, gesprekken met ouders en feedback van collega's. Deze situaties vormden een belangrijke leeromgeving waarin ik mijn ontwikkeling kon oefenen. 

Gedrag: 
Wat ik heb gemerkt, is dat ik steeds vaker een stap terugzet voordat ik reageer. Eerst dacht ik vooral achteraf na over een situatie, maar nu ben ik ook tijdens situaties aan het reflecteren. Een voorbeeld hiervan was een situatie waarin een collega mij aansprak op het uitdelen van brood na school. Ik voelde me hierdoor gekwetst en overstuur. In plaats van direct vast te blijven zitten in dat gevoel, dacht ik terug aan een gesprek tijdens een werkcollege van Radha. Zij vertelde dat gekwetst worden vaak iets raakt wat al in jezelf aanwezig is. Hierdoor kon ik onderzoeken waarom deze opmerking mij zo raakte. Ik ontdekte dat dit vooral te maken had met mijn onzekerheid en mijn wens om dingen goed te doen. Ook in gesprekken met ouders merk ik dat ik bewuster luister voordat ik reageer. Ik probeer eerst te begrijpen hoe iemand een situatie ervaart voordat ik mijn eigen visie geef. Daarnaast kijk ik bij gedragsvragen van leerlingen vaker naar wat er achter het gedrag zit in plaats van alleen naar het zichtbare gedrag zelf. 

Bekwaamheden: 
Ik ben beter geworden in reflecteren op situaties en mijn eigen handelen. Ik kan bewuster stilstaan bij mijn gevoelens, gedachten en reacties en onderzoeken waar deze vandaan komen. Daarnaast ben ik sterker geworden in perspectiefwisseling. Ik kan beter kijken naar hoe een ander een situatie beleeft en welke betekenis iemand eraan geeft. Dit helpt mij in gesprekken met ouders, collega's en leerlingen. Ook merk ik dat ik meer hermeneutisch ben gaan kijken naar gedrag. In plaats van direct te reageren op wat ik zie, probeer ik te begrijpen wat er achter gedrag schuilgaat. Dit helpt mij om preventiever te handelen in plaats van alleen te reageren op problemen wanneer ze ontstaan. Als leerkracht in wording zie ik dit als een belangrijke beroepsbekwaamheid, zeker binnen het speciaal basisonderwijs. 

Overtuigingen: 
Ik geloof dat gedrag altijd een betekenis heeft en dat er achter gedrag vaak een behoefte, emotie of ervaring schuilgaat. Daarom vind ik het belangrijk om niet direct te oordelen, maar eerst te onderzoeken wat er speelt. Ook ben ik me er bewuster van geworden dat mensen vanuit verschillende perspectieven naar dezelfde situatie kunnen kijken. Door open te staan voor deze perspectieven ontstaat meer begrip en verbinding. Daarnaast ben ik ervan overtuigd geraakt dat werken in het speciaal basisonderwijs goed bij mij past. Juist daar is het belangrijk om verder te kijken dan gedrag alleen en oog te hebben voor de context, ervaringen en behoeften van kinderen. 

Identiteit: 
Ik zie mijzelf als een leerkracht met veel geduld, empathie en begrip. Ik ben bewust gaan nadenken over de gevolgen van mijn eigen handelen. Ik merk dat ik steeds vaker stilstaat bij de vraag: wat heeft deze leerling, ouder of collega nu nodig en welke invloed heeft mijn reactie daarop? 

Betrokkenheid: 
Op het diepste niveau heeft deze minor mij laten nadenken over waarom ik in het onderwijs wil werken. Wat mij inspireert, is het idee dat ieder kind kansen verdient om zich te ontwikkelen, ongeacht zijn of haar achtergrond of moeilijkheden. Juist binnen het speciaal basisonderwijs zie ik hoe belangrijk het is dat kinderen gezien, begrepen en ondersteund worden. Daarnaast heeft deze minor mij geholpen om zelf stabieler in situaties te staan. Door vaker te reflecteren, begrijp ik mijn eigen reacties beter en kan ik rustiger reageren wanneer iets mij raakt. Ik krijg als feedback van collega’s dat ik flexibel ben en rustig handel. Rust, veiligheid en de ontwikkeling van kinderen stimuleren is ook echt waar ik voor wil staan.